TR | EN

Hakkında

Uzaktan Eğitim metodu fiziksel olarak öğrencilerin dersin işlendiği yerlerde olmasını gerektirmeksizin, teknolojinin imkanlarını kullanarak, öğrenci ve öğretmenlerin bir sanal sınıf ortamında değişik şekillerde bir araya getirildikleri, sistematik bir öğretim şeklidir.

Uzaktan Eğitimin Tarihçesi

Tarih boyunca çeşitli denemelerin ardından bugünkü durumuna gelen uzaktan eğitim sistemleri 20. Yüzyılın sonlarında Dünya'nın bir çok yerinde etkin kullanılmaya başlanmıştır. Gelişmiş ülkelerde uygulanmış ve daha sonraları gelişimine devam etmiştir.

Bu süreçler neticesinde öne çıkan iki husus vardır. Birincisi, uzaktan eğitim, örgün öğretim yanında ele alınan ikinci kalite bir öğretim şekli değildir. Uygulamalarda, özel olarak hazırlanan materyaller kullanılır. Gündem sürekli takip edilerek, öğrencilerin ihtiyaçlarına en güzel şekilde cevap verebilmek için en yeni ölçme ve değerlendirme metotları kullanılır. Bu sistem son derece modern bir altyapı gerektirir. İkincisi, uzaktan eğitim az gelişmiş ülkelerin tercih ettiği bir öğretim şekli değildir ki ciddi bir maliyet gerektiren bir yapıdır. Bu sistem öncelikli olarak dünyanın zengin ve sanayileşmiş ülkelerinde uygulanmaktadır.

Dünyada Uzaktan Eğitim Uygulamaları

İletişim teknolojilerinde görülen hızlı gelişmeler dünyanın birçok bölgelerinde bulunan ülkelerin öğretim sistemlerini de etkilemiştir. Bu teknoloji-eğitim etkileşimi, bu ülkelerin eğitim-öğretim sistemlerinde uzaktan öğretime doğru bir meyil meydana getirmiştir.

İngiltere, yüksek öğretim alanında "Açık Üniversiteyi" kuran ilk ülkedir. Japonya' da 1948'de öğretim yasası çerçevesinde askerlere ve yarı zamanlı okullara devam edemeyen veya okuldan uzakta bulunanlara öğretim olanaklarını sağlamak üzere geliştirilen uzaktan öğretim sistemi orta, lise ve yüksek öğretim kademelerini kapsamı içine almıştır.A.B.D., açık öğretim yapan üniversiteler kurmuştur. Pennyslvania ve South Carolina Üniversiteleri bunların başında sayılabilir. Bu üniversiteler televizyon ve bilgisayar sistemleri ile öğrencilerin evlerine kadar ulaşarak, gerektiğinde danışman öğretim üyeleri ile öğrenciler arasında bu yola danışmanlık hizmeti sağlayabilmektedir.Kanada'da, A.B.D.'de olduğu gibi, bu alanda televizyondan geniş ölçüde yararlanmaktadır. Hindistan, uydu ile televizyon öğrenimi yaygın biçimde kullanılmaktadır İsrail "Every Man's University" ismindeki televizyon kitaplarını geliştirmiştir. İtalyan Radyo ve Televizyon kurumu "tele Scoula" projesini başarı ile gerçekleştirmiştir.

Türkiye'deki Uygulamalar

Ülkemizin 2023 ve 2071 hedefleri, iyi örgütlenmiş ve etkili bir eğitim-öğretim sistemine gereksinim duyulmasına yol açmıştır. Bu hedef için, toplumun tüm kesimlerine olanakların elverdiği ölçüde kısa sürede ulaşmak gerekir. Nitelikli insan gücü gereksiniminin giderek artması, hükümetleri ve öğretim makamlarını alternatif çözümler aramaya zorlamıştır. Bu arayış "uzaktan öğretim" seçeneğinin, birinci derecede öncelik taşıyan bir konu olarak, öğretim gündeminin başında yer almasına yol açmıştır.

1960 yılında M.E.B., Mesleki ve Teknik Öğretim Müsteşarlığı, bazı teknik konuları, mektupla öğretmek için ilk kez girişimde bulunmuş ve İstatistik-Yayın Müdürlüğü'nde "Mektupla Öğretim Merkezi"nin kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Tek boyutlu ve sınırlı amaçla da olsa bu girişim Türkiye de "Uzaktan Öğretim"in ilk ciddi uygulaması idi. Bir diğer uygulama olan Denem Yüksek Öğretmen Okulu (DYÖO), Türkiye'de çağdaş anlamda "uzaktan öğretim" yönetimini uygulamak gibi önemli bir misyonu yüklenmiş bir girişimdir.  Bir başka uygulama olan YAYKUR' un amacı, lise ve dengi okul çıkışlı öğrencilere, toplumumuzun ve ekonomimizin gereksinim duyduğu alanlarda modern öğretim teknolojisinin tüm gereklerini kullanarak öğretim olanağı sağlamak ve böylece yüksek öğretim önündeki yığılmaya yönelik çözüm yolu bulmak, iki yıllık bir ön lisans öğretimi ile ara insan gücü kademesini yetiştirmek biçiminde tanımlanmıştır.Son yıllarda ise Anadolu üniversitesi bünyesinde açılan Açık Öğretim Fakültesi'ne verilen görevler ilgili kararnamede şöyle belirtilmiştir; "Üniversite açık öğretim sistemi ile kitap, radyo ve televizyon programları, bilgisayar, akademik danışmanlık, organizasyon, sınav ve her türlü öğrenci işleri gibi servisler vermekle hükümlüdür."Fakültenin dersleri radyo ve televizyon yayınları ile desteklenmektedir. Bir diğer uygulama da ilk öğretimi bitiriş olup, orta öğretimi dışardan bitirmek isteyenlerin gittikçe artması, yeni öğretim olanaklarından yararlanma isteği yeni iletişim ve öğretim teknolojisi ile ilgili gelişmeler açık öğretim lisesinin kurulmasını zorunlu hale getirmiştir. Açık öğretim lisesi, Ekim 1992 tarihinde kurulmuştur. Önceleri radyodan, daha sonra televizyondan yararlanılmıştır.

Necmettin Erbakan Üniversitesi ülkemizin 2023 ve 2071 hedefleri için en emin, sağlıklı ve güvenilir yolun eğitim-öğretim olduğuna inanmaktadır. Bu amaçla yeni teknolojilerin getirdikleriyle öğretimde kaliteyi yükseltme ve daha büyük kitlelere daha hızlı ve nitelikli eğitim vermenin arayışı içersindedir. Üniversitemizin yıllardır sürdürdüğü daha kaliteli ve verimli öğretim verme arayışlarının bir sonucu olarak Uzaktan Eğitim sistemine geçiş kabul edilmiştir.

Uzaktan Öğretimin Kurumsal İlkeleri

Genel

Öğretim sektöründe, her geçen gün öğretilmesi ve öğrenilmesi gereken bilgilerin miktarı artmakta, buna karşılık da, öğretime ayrılan kaynaklar azalmaktadır. Yani, daha fazla öğretim masrafı, daha az bütçelerle karşılanmak durumundadır.Uzaktan öğretim, bu sorunu aşmak için üzerine çalışılması gereken bir öğretim yöntemidir.Kullanılan yöntemler ne olursa olsun, uzaktan öğretimin hiç değişmeyen boyutu mesafedir. Uzaktan öğretimin işlevi de mesafe boyutunu ortadan kaldırmak yada minimuma indirmektir. Bu işlevi gerçekleştirmek için teknolojinin sağladığı imkanlardan faydalanılır.

Dersin İşlenişi

Uzaktan öğretim için seçilen yöntem, dersin içeriğine ve hedef kitleye bağlı olarak farklılık arz eder. Bir uzaktan öğretim yöntemi bir ders için uygun olabilirken başka bir ders içinde başka bir uzaktan öğretim yöntemi uygun olabilir. Her ders uzaktan öğretim yöntemi ile verilemez.Derslerin uzaktan öğretim ile verilip verilmeyeceğinin kararı o dersin uzmanı olan öğretmenleri ile öğretim teknolojileri uzmanlarının ortaklaşa yapacağı çalışmalar sonucunda verilmelidir.Uzaktan öğretim ile verilebileceğine karar verilen bir dersin içeriği klasik dershane ortamında verilen içerikten farklılıklar gösterebilir.Uzaktan öğretim ile verilebileceğine karar verilen her bir dersin fayda/maliyet analizleri ile yapılmalıdır. Bir dersin uzaktan öğretim ile verilmesinin sağlamış olduğu fayda, sarf edilen mali kaynaklara oranlanarak, klasik öğretimin fayda/maliyet oranı ile karşılaştırıldığında, büyük bir maliyet artışı söz konusu ise, bu dersin uzaktan öğretim ile verilmesi ertelenerek teknolojinin gelecekte getireceği ucuzlamalara ve gelişmelere paralel olarak yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Öğrenci Yönü

Öğrencilerin öğrenim ihtiyaçlarının karşılanması, her etkili uzaktan öğretim programının köşe taşı ve saf çabalarının sonucunun sınandığı bir kriterdir.Öğrencilerin uzaktan öğretime bakış açısı ve dersin uzaktan öğretim ile verilmesine gösterdiği tepkiler farklılıklar arz eder. Bazı öğrenciler kolaylıkla uzaktan öğretim ile derslerin verilmesine uyum sağlarken bazıları da bir türlü uyum sağlayamayabilirler.Öğrencilerin öğretmenleri ile olan fiziksel yakınlığı, uzaktan öğretimde, klasik öğretime kıyasla oldukça fazla olacağı için, özellikle öğretmen merkezli öğretime alıştırılmış öğrencilerde olumsuz gelişmelere sebep olabilir. Uzaktan öğretim öğrencileri kendi başlarına çalışabilme ve derste daha fazla aktif olma becerilerini kazanmaları acısına faydalı sonuçlar üretebilir.Uzaktan öğretim için kullanılan teknolojilere öğrencilerin aşinalığı öğrencileri verilen dersleri başarılı bir şekilde almaları açısından çok önemli bir faktördür. Bir ders için uygun olmayan bir uzaktan öğretim yönteminin kullanılması, öğrenciler üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir ve öğrencilerin öğrenme heves ve motivasyonlarını önemli ölçüde azaltır.Öğrencilerin, uzaktan öğretimin uygun kullanıldığı taktirde, en az klasik öğretim kadar faydalı olacağı konusunda eğitilmeleri ve ikna edilmeleri, uzaktan öğretimin başarısı açısından önemlidir.

Öğretmen Yönü

Öğrencilerde olduğu gibi, öğretmenlerin de uzaktan öğretimin uygun kullanıldığı taktirde, en az klasik öğretim kadar faydalı olacağı eğitilmeleri ve ikna edilmeleri, uzaktan öğretimin başarısı açısından önemlidir.Öğretmenler, derslerinin uzaktan öğretim ile verilip verilmeyeceği konusundaki kararın kilit elemanlarıdır.Bir dersin uzaktan öğretim ile verilip ve verilmeyeceğine karar vermeden önce, öğretmenlerin uzaktan öğretim teknolojilerine ve gerçek hayattaki uygulamalarına aşina edilmeleri gerekmektedir. Öğretmenlerin, bir dersi klasik dershane ortamında vermek ile uzaktan öğretim ile vermek arasında farklılıklar olduğunun bilincinde olması gerekir.Uzaktan öğretim için seçilen bir dersin içeriklerinin neler olacağının saptanması öğretmenlerin görevidir. Ancak bu içeriklerin uzaktan öğretim ile verilebilecek hale getirilmesi görevi öğretmen ile birlikte öğretim teknolojileri ve ders içeriği geliştirme uzmanlarında aittir.

Plan ve Program Yönü

Derslerin uzaktan öğretim ile verilecek şekilde planlanması, klasik öğretime göre daha karışık bir işlemdir.Ders plan ve programcıları, derslerin yerlerini, zamanlarını, katılacak öğrencileri ve uzaktan öğretim araçlarını daha detaylı olarak planlamak zorundadırlar.

Uzaktan Öğretimin Amaçları

  • Daha fazla kitleye erişim sağlamak.
  • Fiziksel uzaklık boyutunu öğretim sürecinden kaldırmak.
  • Öğretim maliyetlerini düşürmek
  • Öğretim verilmesi düşünülen hedef kitleye daha hızlı erişebilmek.
  • Öğretim sürecini çabuklaştırmak.
  • Klasik dershane ortamının getirebileceği psikolojik baskıları yok etmek .
  • Öğrenme olayını hızlandırmak.
  • Öğrencileri öğrenme sürecinde daha fazla aktif hale getirmek.
  • Öğrenme fırsatlarını ve alternatiflerini arttırmak.

 

Uzaktan Öğretimin Avantajları

  • Daha çok eğitim-öğretim fırsatının değerlendirilebilinmesi
  • Değişik coğrafik konumlarda bulununan kişilerin ulaşması gereken eğitim-öğretimin zamanında verilmesi
  • Yine değişik coğrafik konumlarda bulununan konu uzmanlarına erişim imkanı olması
  • Sanal ortamda araştırma ve bilgi edinme becerilerinin geliştirilmesi
  • Eğitim-öğretim ortamı ve metotlarında esneklik sunması
  • Öğretmen ve öğretim ortam kaynaklarının paylaşılabilmesi
  • Ders işlenen yere öğrencinin ulaşımındaki maliyetin ortadan kalkması
  • Öğretim ortamı ile gerçek çalışma ortamı arasındaki farklılığının azalması
  • Eğitim-öğretim masraflarında önemli ölçüde azalma
  • Öğrencilerin derslere erişimini kolaylaştırma
  • Bilgiye kaynaklarına erişimin hızlanması ve kolaylaşması
  • Öğretim materyallerinin dağıtımının hızlanması



  •  
  •  

Uzaktan Öğretimin Dezavantajları

  • Öğretmenle öğrencinin göz temasının olmaması
  • Uzaktan öğretime uygun olmayan derslerin uzaktan öğretim ile verilmesi halinde, dersin etkin olmayışı
  • Öğretmenlerin öğrencilerini klasik öğretimdeki gibi kontrol edememesi
  • Kullanılacak teknolojilere bağlı olarak, maliyetinin yüksek olabilmesi
  • Ders içeriklerinin hazırlanması için daha fazla emek ve zamana ihtiyaç duyulması
  • Plan ve koordinasyonunun daha zor ve karmaşık oluşu
  • Öğretmenlerin derse hazırlanmaları için daha fazla zamana ihtiyaçlarının olması
  • Uzaktan öğretimin yeteneklerinin yanlış yorumlanması ile öğretmen ve öğrencilerin öğretme ve öğrenme motivasyonlarının azalabilmesi